موسسة دائرة معارف الفقه الاسلامي طبقا لمذهب اهل البیت علیهم السلام
 فارسی

.:. www.afiqh.org .:.



           المحتوى
 


    موسوعة الغدير

آشنائی با موسوعة الغدیر فی الکتاب والسنة و الادب
تألیف علامه عبدالحسین امینی (قدس سره)

الف - گذری کوتاه بر زندگی مؤلف

سال و محل تولد: 1320 هجری قمری ، تبریز
نام پدر: شیخ احمد و نام جد : نجف قلی معروف به امین الشرع.
 اساتیدعلامه امینی در تبریز
علاوه بر پدر: حاج سید محمد عبدالکریم موسوی ؛ مؤلف مصباح السالکین  مشهور به «مولانا»، حاج سید مرتضی خسروشاهی ؛ صاحب" اهداء الحقیر در معنی حدیث غدیر" و جناب شیخ حسین توتونچی ؛ مؤلف هدیة الانام و شیخ میرزا علی اصغر ملکی که همه از علما و فقهای بزرگ تبریز بوده اند.
وی در سال 1342 هـ - ق ، پس از اخذ اجازه از پدر برای ادامه تحصیلات حوزوی به نجف اشرف رهسپار شد.
علامه امینى پس از اینکه مدتی در حوزه علمیه نجف از استادان بزرگواری همچون آیات عظام ؛ سید ابوتراب خوانسارى (متوفاى 1346 هجرى قمرى) و سید محمد فیروزآبادى (متوفاى 1345 هجرى قمرى) و میرزا علی ایروانی  و میرزا ابوالحسن مشکینی رحمهم الله بهره جست ؛ برای تحقق بخشیدن به آیه شریفه: « فلولا نفرمن کل فرقه طائفه لیتفقه فى الدین ولینذر قومهم اذا رجعوا الیهم » به تبریز بازگشت. اما دیرى نپائید که عشق به مولا امیرالمومنین(علیه السلام) بار دیگر او را به نجف کشاند و با جدیت و کوشش وصف ناپذیرى در آنجا به تحقیق و تألیف همت گماشت.
بسیارى از مراجع عظام از جمله آقایان: سید ابوالحسن موسوی  اصفهانى، سید میرزا على آقا شیرازى، میرزا حسن نائینى نجفی ، شیخ عبدالکریم حائرى یزدى، شیخ محمدحسین کمپانى اصفهانى و شیخ محمد آل کاشف الغطا (رحمه الله علیهم اجمعین) به علامه امینى که هنوز جوان بود اجازه اجتهاد دادند .
اجازه روایت و حدیث را نیز از بزرگانی همچون ؛ سید ابوالحسن اصفهانی ، سید میرزا علی شیرازی ، شیخ علی اصغر ملکی تبریزی ، سید آغا حسین قمی ، شیخ علی قمی و شیخ محمد علی غروی اردوبادی کسب کرد.
قوای بدنی علامه در اثر کثرت کار و تحقیق رفته رفته به تحلیل رفت و پس از سه سال تحمل ضعف و بیماری در روز جمعه 28 ربیع الثانی، 1390 (12 تیرماه 1349) هنگام اذان ظهر در حالی که فقراتی از دعای "اللهم هذه سکرات الموت قد حلٌت فاقبل الیٌ بوجهک الکریم ....."زمزمه می کرد؛ دار فانی را وداع گفت. جنازه‏وی پس از انتقال به نجف اشرف در کتابخانه عمومی او به خاک سپرده شد.


ب- آشنائی مختصر با "الغدیر فى الکتاب والسنه والادب "
بزرگترین تألیف علامه امینی ره.
در عصر علامه امینى بسیاری از نویسندگان عرب در آثار و تألیف هاى خود، اندیشه شیعه را به چالش کشاندند و از هیچ تهمت و افترائی علیه مکتب  تشیع دریغ نمی کردند. علامه امینى با بسیارى از آنان از طریق نامه یا ملاقات حضورى تماس می گرفت و به درست نویسى و حق جویى دعوتشان می کرد و علما وبزرگان را بدادن پاسخ های علمى و منطقى به آنها ترغیب می کرد تا شاید از نگارش و سخنرانى هاى تفرقه افکن بپرهیزند .علامه امینى تألیف مجموعه عظیم الغدیر را با همین هدف آغاز کرد
او در این مجموعه با نقد آثار و تألیفات کسانی چون ابن تیمیه، آلوسی، قصیمی، و رشید رضا، در صدد بر آمد وحدت و اخوت اسلامی را در جهان اسلام گسترش و تخمهای کینه و نفاق و تفرقه را بخشکاند. وی در پی اسناد حدیث غدیر، بیست و چهار کتاب تاریخی، بیست و هفت محدث و چهارده مفسر قرآن و هفت متکلم اسلامی را می‎یابد که به نقد حدیث غدیر پرداخته‎اند. آن گاه راویان حدیث غدیر از صحابة پیامبر (صلّی الله علیه و آله) را به ترتیب حروف الفبا ذکر می‎کند. وی یکصد و ده تن از اصحاب را نام می‎برد که حدیث غدیر را روایت کرده‎اند و به نام هشتاد و چهار تابعی اشاره می‎نماید. سپس طبقات راویان حدیث غدیر از علما را بر می‎شمارد و از علمای قرن دوم هجری تا قرن چهاردهم سیصد و شصت تن را ذکر می‎کند که حدیث شریف غدیر را نقل کرده اند.
علامه ره در نخستین جلد کتاب خود ابتدا راویان حدیث غدیر از قرن دوم تا چهاردهم را بر شمرده سپس به مناشدت ها و احتجاجات حضرت علی علیه السلام و حضرت فاطمه زهرا علیها السلام و امام حسن و امام حسین علیهماالسلام و برخی از اصحاب و خلفا به حدیث الغدیر می پردازد آنگاه آیاتی از قرآن از جمله:  آیة تبلیغ، آیة اکمال دین، آیات سورة معارج، آیه ولایت، سوره هل اتی. که در باره واقعه الغدیر و شأن امیر مؤمنان علی (علیه السلام) نازل شده است را ذکر و دیدگاه مفسران در باره تطبیق آنها بر واقعه الغدیر را مورد کنکاش قرار می دهد.
وقایع عید غدیر و مفاد و معنای حدیث الغدیر و پاسخ به ایراد ها و شبهات وارده بر آن و ذکر بیست قرینه متصل و منفصل در اثبات حدیث الغدیر و حدیث های مربوط به معنای مولی و ولایت و مطالب مهم دیگر زینت بخش این جلد می باشد.
علامه امینی ادب متعهد را یکی دیگر از حجتهای واقعة غدیر دانسته و جلد دوم تا هفتم و قسمتی از جلد یازدهم موسوعه خود را به شعر و شعرای الغدیر از زمان حیات پیامبر تا قرن 12 هجری اختصاص داده و علاوه بر آن بنا به اقتضای مباحث ، برخی از کتاب های مهم را نیز به نقد کشیده و به شبهات و افتراء ات آنان در باره عقائد شیعه پاسخ گفته است. مناقشه آراء خلیفه دوم عمر بن خطاب در فقه ، قضاوت ، متعة ، اجتهاد در مقابل نص، و غلو در کرامات این خلیفه، و زندگی  حضرت ابو طالب عموی پیامبر  وایمان او به اسلام نیز در این جلدها گنجانده شده است.
وی در ابتدای جلد هشتم  کتاب الغدیر بحث در باره زندگی ابو طالب را ادامه می دهد. آنگاه به نقد احادیث غلو آمیز مربوط به ابوبکر ، عمر و عثمان می پردازد. سپس بحث خود را در باره روش حکومتی عثمان و آراء متناقض او با سنت پیامبر اسلام از جمله نماز مسافر ، قصاص ، دیات و ... و باطل کردن برخی از حدود توسعه می دهد. شرح زندگی ابوذر غفاری از اصحاب جلیل القدر پیامبر و برخورد او با عثمان و نقد آراء مورخین نامدار از جمله طبری و ابن کثیر از دیگر مباحث جلد مزبور می باشد.
علامه امینی در جلد نهم این دایرة المعارف به بقیه زوایای زندگی عثمان و زندگی عمار یاسر و ابن مسعود و موضع گیری عثمان در برابر آنها می پردازد . و بیشترین مباحث این جلد به احادیث وارده در باره عثمان بن عفان و مناقب او و قصه محاصره خانه او که منجر به قتل وی شد اختصاص دارد.
بقیه مناقب سه خلیفه اول و شرح مفصل زندگی معاویة بن ابی سفیان  و غلو در فضائل او موضوع مباحث جلد دهم این موسوعه است.
موضوع گیری های معاویه با پیروان اهل بیت پیامبر ، حمله های وحشیانه حکومت معاویه در سال 39 هـ ق و شهادت امیرالمؤمنین علی علیه السلام در سال 40 و رویداد های بسیار تلخ پس از آن وشعرای الغدیر از قرن نهم تا دوازدهم از مهم ترین موضوعات جلد 11 می باشد و این جلد آخرین قسمت تنظیم شده در حیات مؤلف شمرده می شود.
ج - تعریف ها و تمجیدها از کتاب الغدیر
با انتشار دایرة المعارف بزرگ و  گران مایه "الغدیر"ستایش ها آغاز و نامه‎های فراوانی در تقریظ ، تمجید و تشکر  برای علامه امینی فرستاده می‎شود. این تقریظها گاه از دانشمندان بزرگ شیعه و اهل سنت است و گاه از پادشاهان کشورهای اسلامی. پذیرش غدیر به عنوان محور حرکت اسلامی و بنیان حکومت دینی و مذهبی اسلام وجه اشتراک همه ستایشها است. به برخی از این اظهار نظر ها و تقریظ ها ذیلا اشاره می شود:
دکتر سید جعفر شهیدی که خود در نجف و تهران از یاران علامه امینی بود، نقل می‎کند که روزی علامه امینی به من گفت:"برای تألیف «الغدیر» ده هزار جلد کتاب خوانده‎ام."
"او مردی گزافه گو نبود. وقتی می‎گفت کتابی را خوانده‎ام، به درستی خوانده و در ذهن سپرده و از آن یاد داشت برداشته بود."
اظهار نظرهای استاد محمدرضا حکیمى در باره الغدیر
- "صاحب الغدیر با آنکه در خلال هزارها صفحه مطالعه خویش در کتب قرون گذشته ، به صدها تعبیر رکیک، توهین، جعل، افترا، فحش و هتک مقدسات برخورد کرده و با لحنى دردناک از آن ها یاد مى کند ؛ در سراسر 4513 صفحه الغدیر (تا این جا که چاپ شده است) همواره وقار یک مصلح دل سوز را با خود داشته و به تعبیر خود (به اقتباس از قرآن کریم) « واذا مروا باللغو مروا کراما » بوده است."
- "آن چه در کار کتاب الغدیر مهم است، فقه التاریخ است. مورخان ما کم تر به فقه تاریخ پرداخته اند و بیش ترین کار آنان منحصر به جمع و تدوین بوده است نه نقد و تطبیق، لکن مباحث تطبیقى الغدیر در روشن کردن تاریخ اسلام و نشان دادن مقدار اعتبار دیگر مآخذ و مقیاس های کلى براى شناخت این مسائل، سندى علمى و قاطع است."
- "به نظر این بنده مناسب است بر کلماتى که در صفحه عنوان الغدیر آمده است (یعنى کلمات: کتاب دینى، علمى، فنى، تاریخى، ادبى، اخلاقى) ، کلمات دیگری نظیر: مبدئى، انسانى، تقدمى، اصلاحى، عملى، اجتماعى، ایدئولوژیکى، سیاسى، انقلابى نیز افزوده شود."
"از 25سال قبل که نخستین جلد الغدیر چاپ و منتشر شد محققان آن را جزو مآخذ موثق خویش قرار داده اند و ده ها بحث و مقاله و شعر و تقدیرنامه درباره مؤلف و بزرگی و اهمیت کار او، در مجلات، کتاب ها، فهرست ها، روزنامه هاى کشورهاى اسلامى نوشته و منتشر شده است."
استاد علاء الدین خروفه، از فارغ التحصیلان  دانشگاه الازهر مصر و از قضات محاکم شرعی عراق مى گوید: فکر نمی کردم در عصر طغیان مادیگری، و غلبه سرعت و سطحی نگری  در نگارش کتب و مقالات ؛ مردی در قد و قامت یک امت بپا خیزد و چنین کتاب جلیل القدری مثل الغدیر را تدوین کند که اگر همه علمای راسخ  باهم جمع شوند نمی توانند نظیرش را تألیف کنند". (مقدمه موسوعه ، تحقیق مؤسسه دایرة المعارف فقه، ص 304)
دکتر محمد غلاب, فیلسوف مصرى و استاد دانشگاه الازهر خطاب به مؤلف الغدیر مى گوید: "الغدیر شما در وقتى مناسب به دستم رسید، زیرا من هم اکنون سرگرم تحقیق و تألیف در بخش هایى از مسائل اسلامى هستم. از این رو براى من بسیار اهمیت دارد که اصول اساسى و آراى درست شیعه اثناعشرى در برابرم روشن و مستند قرار داشته باشد. تا دیگر بار، همچون فلان و فلان و دیگر نویسندگان تازه کار، در باره شیعه، شتاب زده دچار لغزش نشوم". (همان، ص 337)
شیخ محمد سعید دحدوح، روحانى نویسنده و امام جمعه حلب در این خصوص مى گوید:"لازم بود که این رویداد یعنی تالیف الغدیر روى دهد و ما را با حقایق آشنا سازد، تا از نو پایه هاى افکار و اعتقادات خود را بر مبناى آن استوار سازیم و از اصل ماجرا و ماوقع آگاه گردیم" (همان، ص 321)

یک عالم سنّی دیگر می‏نویسد:
"بنده با مطالعه کتاب مهم الغدیر که جناب عالی معرفی فرموده بودید دانستم که تا به امروز عمر خود را بر سر یک مشت مطالب خرافی و پوچ گذرانده‏ام و بی‏جهت شیعیان پاک و موحّد را مشرک و کافر دانسته‏ام..."
حضرت آیت الله سید محسن حکیم درباره این کتاب می‏فرماید:"لایأتیه الباطل من بین یدیه ولا من خلفه...". (همان ، ص 301)
استاد یوسف اسعد داغر دانشمند مسیحی می‏نویسد:
به خدا سوگند! اگر برای شیعه در قرن چهاردهم هجری نمی‏بود جز امینی بزرگ و الغدیرش و مرحوم سید محسن امین و اعیان الشیعه‏اش و علامه کبیر شیخ آقابزرگ و الذریعه‏اش در نظر خردمندان، همین مردان دین برای خدمت به علم، اجتماع و هدایت افکار کافی بودند" . (همان، ص 445)

د- الغدیر و وحدت اسلامی
علامه امینی طرفدار وحدت اسلامی بود و با نظری وسیع و روشن بینانه‏ بدان می‏نگریست . معظم له در فرصتهای مختلف در مجلدات الغدیر این مسئله‏ را طرح کرده‏اند که به بخش هائی از آنها در زیر اشاره می شود:
در مقدمه جلد اول (چاپ های قدیم )، در باره نقش الغدیر ، در جهان اسلام می‏گویند : " و ما همه این کار را خدمت به دین ، و اعلاء کلمه حق ، و احیاء امت اسلامی می‏شماریم " .
در جلد سوم (ص 115 ج4 تحقیق مؤسسه دایرة المعارف فقه) ، پس از نقل اکاذیب ابن تیمیه و آلوسی و قصیمی‏ ، مبنی بر اینکه شیعه برخی از اهل بیت را ، از قبیل زید بن علی بن‏ الحسین دشمن می‏دارد ، تحت عنوان " نقد و اصلاح " می‏گوید :
این دروغها و تهمتها تخم فساد را می‏کارد و دشمنیها را میان‏ امت اسلام بر می‏انگیزد و جماعت اسلام را تبدیل به تفرقه می‏نماید و جمع‏ امت را متشتت می‏سازد و با مصالح عامه مسلمین تضاد دارد".
و در همین جلد(ص 372 ج 4 تحقیق مؤسسه دایرة المعارف فقه) ، تهمت آقاي رشید رضا را به شیعه ، مبنی بر اینکه " شیعه از هر شکستی که نصیب مسلمین شود خوشحال می‏شود تا آنجا که‏ پیروزی روس را بر مسلمین در ایران جشن گرفتند " نقل کرده ، و می‏گوید:
"این دروغها ساخته و پرداخته امثال آقای محمد رشید رضاست . شیعیان‏ ایران و عراق که قاعدتا مورد این تهمت هستند ، و همچنین مستشرقان و سیاحان و نمایندگان ممالک اسلامی و غیر هم ، که در ایران و عراق رفت و آمد داشته و دارند خبری از این جریان ندارند . شیعه بلا استثناء ، برای‏ نفوس و خون و حیثیت و مال عموم مسلمین اعم از شیعه و سنی احترام قائل‏ است . هر وقت مصیبتی برای عالم اسلام در هر کجا و هر منطقه و برای هر فرقه پیش آمده است ، در غم آنها شریک بوده است. شیعه هرگز اخوت‏ اسلامی را که در قرآن و سنت بدان تصریح شده محدود به جهان تشیع نکرده‏ است . و در این جهت فرقی میان شیعه و سنی قائل نشده است "
برای برخی این پرسش پیش آمده که آیا تألیف و نشر کتابی‏ مانند " الغدیر " که به هر حال موضوع بحث آن ، کهن ترین مسئله خلافی‏ مسلمین است مانعی در راه هدف مقدس و ایده آل " وحدت اسلامی " ایجاد نمی‏کند ؟
 در پاسخ به این پرسش شهید مطهری در کتاب "شش مقاله" خود تحت عنوان "غدیر و وحدت اسلامی"  نوشته اند:
"مقصود از وحدت اسلامی چیست ؟ آیا مقصود این است : از میان مذاهب‏ اسلامی یکی انتخاب شود ، و سایر مذاهب کنار گذاشته شود . یا مقصود این‏ است که مشترکات همه مذاهب گرفته شود ، و مفترقات همه آنها کنار گذاشته شود ، و مذهب جدیدی بدین نحو اختراع شود ، که عین هیچ یک از مذاهب موجود نباشد ؟ یا اینکه وحدت اسلامی ، به هیچوجه ربطی به وحدت‏ مذاهب ندارد ، و مقصود از اتحاد مسلمین ، اتحاد پیروان مذاهب مختلف ، در عین اختلافات مذهبی ، در برابر بیگانگان است ؟
حال ببینیم علامه بزرگوار آیت الله امینی ، مؤلف‏ جلیل القدر " الغدیر " از کدام دسته است و چگونه می ‏اندیشیده است ؟
آیا ایشان وحدت و اتحاد مسلمین را تنها در دایره تشیع قابل قبول‏ می‏دانسته‏اند ، یا دایره اخوت اسلامی را وسیعتر می‏دانسته و معتقد بوده‏اند اسلام که با اقرار و اذعان به شهادتین محقق می‏شود ، خواه ناخواه حقوقی را به عنوان حق مسلمان بر مسلمان ایجاد می‏کند وصله اخوت و برادری که در قرآن به آن تصریح شده میان همه مسلمین محفوظ است.
علامه امینی به این نکته که لازم است نظر خود را در این موضوع روشن کنند و اینکه نقش الغدیر در وحدت اسلامی چیست ، آیا مثبت است یا منفی ؟ خود کاملا توجه داشته‏اند و برای اینکه از طرف معترضان اعم از آنان که در جبهه مخالف خودنمایی می‏کنند و آنهایی که در جبهه موافق خود را جا زده‏اند مورد سؤ استفاده واقع نشود ، نظر خود را مکرر توضیح داده و روشن کرده‏اند نقش مثبت الغدیر ، در وحدت اسلامی از این نظر است که اولا منطق مستدل‏ شیعه را روشن می‏کند و ثابت می‏کند که گرایش در حدود صد میلیون مسلمان به‏ تشیع بر خلاف تبلیغات زهر آگین عده‏ای، مولود جریانهای سیاسی یا نژادی و غیره نبوده است ، بلکه یک منطق قوی متکی به قرآن و سنت موجب این‏ گرایش شده است ، ثانیا ثابت می‏کند که بسیاری از اتهام ها به شیعه که سبب‏ فاصله گرفتن مسلمانان دیگر از شیعه شده است بی اساس و دروغ است. از قبیل اینکه: شیعیان، غیر مسلمان را بر مسلمان غیر شیعه ترجیح می‏دهند، و از شکست سایر فرقه های اسلامی از غیر مسلمانان شادمان می‏گردند ، به جای حج به زیارت ائمه می‏روند، در نماز چنین‏ می‏کند و در ازدواج موقت چنان. ثالثا شخص شخیص امیرالمؤمنین علی علیه السلام را که مظلومترین و مجهول‏ القدرترین شخصیت بزرگ اسلامی است و می‏تواند مقتدای عموم مسلمین واقع‏ شود ، و همچنین ذریه اطهارش را به جهان اسلام معرفی می‏کند".
مؤلف جلیل القدر الغدیر در پايان جلد سوم (جلد 4 تحقیق مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی) پس از انتقاد از چند كتاب از كتب قدما ، از قبيل عقد الفريد ابن عبدربه ، الانتصار ابوالحسين خياط معتزلی ، الفرق بين‏ الفرق ابومنصور بغدادی ، الفصل ابن حزم اندلسی ، الملل و النحل محمد بن عبدالكريم شهرستانی ، منهاج السنه ابن تيميه ، والبداية و النهايه ابن كثير و چند كتاب از كتب متأخرين ، از قبيل تاريخ الامم‏ الاسلاميه شيخ محمد خضری ، فجر الاسلام احمد امين ، الجولة فی ربوع الشرق‏ الادنی محمد ثابت مصری ، الصراع بين الاسلام و الوثنيه قصيمی ، و الوشيعه‏ موسی جار الله می‏گوید : " هدف ما از نقل و انتقاد اين كتب ، اين است كه به امت اسلام اعلام‏ خطر كنيم و آنان را بيدار نماييم كه اين كتابها بزرگترين خطر را برای‏ جامعه اسلامی به وجود می‏آورد ، زيرا وحدت اسلامی را متزلزل می‏كند ، صفوف‏ مسلمين را می‏پراكند ، هيچ عاملی بيش از اين كتب، صفوف مسلمين را از هم‏ نمی‏پاشد و وحدتشان را از بين نمی‏برد و رشته اخوت اسلامی را پاره نمی‏كند "
محمد عبدالغنی حسن مصری ، در تقريظ خود بر الغدير می‏گويد :
" از خداوند مسئلت می‏كنم كه بركه آب زلال ( غدير) شما را ، سبب صلح و صفا ميان دو برادر شيعه و سنی قرار دهد تا دست به دست هم داده و امت اسلامی را بسازند" (مقدمه، تحقیق مؤسسه دایرة المعارف فقه ،ص 314)
عادل غضبان مدير مجله مصری " الكتاب " می‏گويد : " اين كتاب ، منطق شيعه را روشن می‏كند و اهل سنت می‏توانند به وسيله اين‏ كتاب شيعه را به طور صحيح بشناسند . شناسايی صحيح شيعه سبب می‏شود كه‏ آراء شيعه و سنی به يكديگر نزديك شود ، و مجموعا صف واحدی تشكيل دهند " . (همان، ص 331)
دكتر عبدالرحمان كيالی حلبی ، پس از اشاره به انحطاط مسلمين در عصر حاضر ، و اينكه‏ چه عواملی می‏تواند مسلمين را نجات دهد ، و پس از اشاره به اينكه شناخت‏ صحيح وصی پيغمبر اكرم يكی از آن عوامل است ، می‏گويد : " كتاب الغدير و محتويات پر بار آن ، چيزی است كه سزاوار است هر مسلمانی از آن آگاهی يابد ، تا دانسته شود چگونه مورخان كوتاهی كرده‏اند ، و حقيقت كجاست . ما به اين وسيله بايد گذشته را جبران كنيم و با كوشش‏ در راه اتحاد مسلمين به اجر و ثواب نايل گرديم"(همان، ص 331) 
هـ - مزایای نسخه چاپی انتشارات مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی
پژوهش گران مرکز بررسی های الغدیر که یکی از بخش های تحقیقاتی وابسته به مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی است در آغاز تأسیس مرکز، تحقیق موسوعه یازده جلدی الغدیر را زیر نظر حضرت آیت الله سید محمود هاشمی شاهرودی، در اولویت کاری خود قرار دادند که ثمره کار آنها در 14 جلد منتشر شده و تا کنون چندین بار به چاپ رسیده است.
ویژگی های بارز این نسخه عبارت است از:
- تدقیق در نص کتاب و ارزیابی آن از جنبه های لغوی ، نحوی ، املائی و عروض و اصلاح غلط ها و افتادگی های چاپی و غلط های ناشی از سهو قلم مؤلف.
- شرح برخی از کلمات که نیاز به توضیح داشته اند.
- تقطیع و ترقیم مجدد نص کتاب.
- کنترل استخراجات اعم از نصوص و روایات وارده در کتاب همراه با ذکر چاپ جدید منابع مورد استفاده مؤلف.
- مقابله نصوص موسوعه با منابع و مصادر ونوشتن تعلیق بر آنها در صورت نیاز.
- اضافه کردن یک جلد مقدمه در 544 صفحه در رابطه با معرفی موسوعه در اول الغدیر و دو جلد به عنوان فهرست ها در آخر آن.
تنظیم ، تبویب و انتشار یادداشت های باقیمانده علامه امینی
در باره واقعه الغدیر برای اولین بار

تاریخ نویسان معاصر شیعه اعتقاد داشته و دارند که علامه امینی قبل از اینکه تدوین موسوعه خود را کامل کند دار فانی را وداع گفت و قسمت ناتمام موسوعه وی  به صورت دستخط بجای مانده است. از این رو همواره بدنبال بقیه الغدیر بودند.
مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی با خبر شد که نسخه اصلی دست نویس های چاپ نشده الغدیر در کتابخانه امیر المؤمنین نجف اشرف (که توسط خود مؤلف تأسیس شده است) نگهداری می شود و مرکز تحقیقاتی امیر مشغول تنظیم و تدوین آن بصورت کتاب می باشد. حضرت آیة الله سید محمود هاشمی شاهرودی رئیس مؤسسه دایرة المعارف بنا بر توصیه و تأکید رهبر معظم انقلاب اسلامی ؛ حضرت آیة العظمی خامنه ای، دستور تهیه و انتشار دست خط مزبور  را صادر کردند که متعاقب آن مؤسسه در سال 1382 تصویر دستخط علامه به نام "ثمرات الاسفار الی الاقطار" و چهار جلد تنظیم شده از روی آن توسط مرکز امیر، را از کتابخانه مزبور خریداری و پس از مراجعه مجدد وکنترل سریع نصوص و استخراجات و تصحیح غلط های تایپی ، آنرا در 4 جلد به نام "تکملة الغدیر، ثمرات الاسفار الی الاقطار"چاپ و منتشر کرد.
بنا براین موسوعه ای که هم اکنون توسط مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی تحقیق و تکمیل و در 18 جلد چاپ و منتشر شده است، دقیق ترین ، صحیح ترین ، جدید ترین و کامل ترین نسخه چاپی موسوعه الغدیر بشمار می رود.

                                                                             تهیه کننده: اسدالله حسنی سعدی - 3-11-1388



 تاريخ الإصدار : 4/11/1388 عدد الزوار : 23569


  
  
التحديث الاخير

 
2011 Jun 13
 

 جميع الحقوق محفوظة لمؤسسة دائرة معارف الفقه الإسلامی طبقاً لمذهب أهل البیت علیهم السلام.
Copyright © 2016 www.afiqh.org. All rights reserved.